Μελέτες στο Δίστιχο Κρητική Μαντινάδα και Αρχαίο Επίγραμμα

16.45

Aταλάντη Mιχελογιαννάκη-Καραβελάκη

Βιογραφικό

  • Πρώτη Έκδοση: 2017
  • Σελίδες (Tablet): 460
  • ISBN: 978-618-5024-86-4

Για την Έντυπη Έκδοση Πατήστε Εδώ->

Το e-book Δεν Έχει:

  • Check Mark Καθυστερήσεις στην Παραλαβή
  • Check Mark Προβλήματα στην Παράδοση
  • Check Mark Φθορές Κατά τη Μεταφορά
  • Check Mark Απώλεια Δέματος

Περιγραφή

Τον Φεβρουάριο του 2006, στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δήμου Ηρακλείου, το μεσημέρι, έγινε προς τον τοπικό Τύπο η παρουσίαση πρόσφατων εκδόσεων της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου από εκλεκτούς ομιλητές, ομότιμους καθηγητές των πανεπιστημίων Αθηνών και Κρήτης. Το βράδυ της ίδιας μέρας, στην αίθουσα «Ανδρόγεω», έμελλε να γεννηθεί η ιδέα, μέσα μου, για την έρευνα κοινών στοιχείων προφορικότητας σε επιγράμματα και κρητικά δίστιχα. «Υποβολέας» της ιδέας ήταν ο καθηγητής Μιχάλης Ζ.
Κοπιδάκης, ο οποίος, κατά την εισήγησή του, με την επιστημονική του εμβρίθεια και την αρχαιογνωσία του, αλλά και ως βαθιά συνειδητός Κρητικός, «ύφανε», στημόνι-φάδι, αρχαίο ποιητικό λόγο και δίστιχο ποιητικό λόγο της Κρήτης. Μετέπειτα η αποφασιστικής σημασίας στήριξή του και οι υποδείξεις του με ενδυνάμωναν σε όλα τα γνωστά-
δύσκολα μιας διδακτορικής διατριβής. Για τη διαρκή βοήθειά του, την ευγενική του διάθεση και όλες τις πολύτιμες παρατηρήσεις του, τον ευχαριστώ εντελώς ξεχωριστά και από τα βάθη της ψυχής μου.
Κατά αγαθή τύχη, από κοινού με τον Μιχάλη Ζ. Κοπιδάκη και η καθηγήτρια κ. Χαρίκλεια Ιωαννίδου (του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας, στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης) καθώς και η αναπληρώτρια καθηγήτρια του ιδίου Τμήματος κ. Παναγιώτα Σαρίσχουλη, ως μέλη της Τριμελούς Συμβουλευτικής Επιτροπής επρόκειτο να παρακολουθήσουν την εξέλιξη και την πραγμάτωση της όλης προσπάθειάς μου. Εκφράζω και από αυτή τη θέση τις από καρδιάς θερμές ευχαριστίες μου για τις υποδείξεις, τις συμβουλές και την ηθική
υποστήριξή τους για την υπέρβαση ποικίλων δυσκολιών.
Επίσης, ξεχωριστά ευχαριστώ και τα μέλη της επταμελούςεξεταστικής επιτροπής, τον κ. Βαρβούνη Εμμανουήλ, Καθηγητή του Τμήματος Ιστορίας-Εθνολογίας του Δ.Π.Θ., τον κ. Ιωάννη Πετρόπουλο, Καθηγητή του Τ.Ε.Φ.-Δ.Π.Θ., τον κ. Σταμάτη Μπουσέ, Λέκτορα του Τ.Ε.Φ.-Δ.Π.Θ, και την κ. Στέλλα Χελιδώνη, Λέκτορα του Τ.Ε.Φ. – Δ.Π.Θ για όλες τις επισημάνσεις, όπως και για την τιμή να κρίνουν με άριστα τη διατριβή μου.
Ευχαριστώ συνάμα τη Γραμματεία του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Θράκης για την όλη βοήθεια.
Ευχαριστίες στο προσωπικό της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης του Δήμου Ηρακλείου και στο προσωπικό της Βιβλιοθήκης του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης για την ευγενική διάθεση βιβλιογραφίας.
Με βαθιά συγκίνηση ανακαλώ τη συναδελφική ενθάρρυνση του φιλολόγου Δημήτρη Μαυρομάτη, που δυστυχώς δεν είναι πια μαζί μας.
Για την πρόθυμη ματιά στα κείμενά μου ευχαριστώ τον Κωστή Ψυχογυιό, την εκπαιδευτικό Δέσποινα Μηλιωτάκη και τις φιλολόγους Σοφία Μπουρναζάκη, Ρεάννα Σφακιανάκη, και Ελένη Σπινθουράκη.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλω στον φιλόλογο και συγγραφέα Κώστα Μπουρναζάκη, που διάβασε το κείμενο της έκδοσης αυτής πριν παραδοθεί στο τυπογραφείο, και προσέφερε καίριες παρατηρήσεις για την οριστική του διαμόρφωση.
Ευχαριστώ θερμά τον Χαράλαμπο Β. Κριτζά, Επίτιμο Διευθυντή του Επιγραφικού Μουσείου Αθηνών, τον Δημήτρη Μιχαηλίδη, ομότιμο καθηγητή Κλασσικής Αρχαιολογίας και Πρόεδρο της Ερευνητικής μονάδας Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και τον Βασίλειο Βερτουδάκη, Λέκτορα Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, για την συμβολή τους σε καίριες στιγμές της έκδοσης.
Εντελώς ξεχωριστά, εκφράζω από καρδιάς, θερμές ευχαριστίες στις εκδόσεις Μύστης και ιδιαιτέρως στον Αντώνη Τσιντάρη και στον Χάρη Σπανάκη, για τη γόνιμη, δημιουργική και εξαιρετικά αποτελεσματική συνεργασία.
Αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω όλους εκείνους που μοιράστηκαν μαζί μου την έγνοια της παρούσας εργασίας και μέσα σ’ αυτούς και την οικογένειά μου.
Από την αρχαία επιγραμματοποιία, αξιοποίησα την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Τα επιγράμματα που χρησιμοποίησα κατά τη σύγκριση με τα κρητικά δίστιχα προέρχονται από την Παλατινή Ανθολογία. Ο μεταφραστής κάθε επιγράμματος δηλώνεται στην οικεία θέση. Όπου δεν δηλώνεται, η μετάφραση είναι δική μου. Επίσης, αν σε κάποιο κρητικό
δίστιχο δεν δηλώνεται όνομα δημιουργού, αυτό αποτελεί προσωπικό άκουσμα και καταγραφή, από φιλική μουσική σύναξη. Η παράλειψη σίγουρα δεν είναι ηθελημένη.
Ιδιαιτέρως για τα κρητικά δίστιχα, βασικός στόχος μου υπήρξε η πιστή απόδοση, δίχως διαστρέβλωση και παραποίηση της λεξιλογικής, μορφολογικής και φωνολογικής ταυτότητάς τους, καθώς η μετάβαση από τον προφορικό στον γραπτό λόγο παρουσιάζει αρκετές δυσκολίες.
Επίσης επέλεξα κατά περίπτωση δίστιχα, στα οποία σημασιολογικές αποχρώσεις του ιδιωματικού λόγου αναδεικνύουν την ομορφιά, την πνοή και τη δύναμη της κρητικής γλώσσας και ιδιοσυγκρασίας.
Δεν αρκέστηκα στην υπάρχουσα βιβλιογραφία και στις δημοσιεύσεις συλλογών κρητικών διστίχων, αλλά συνομίλησα με σύγχρονους Kρητικούς ποιητές και μαντιναδολόγους, κρίνοντας ότι η καταγραφή μαρτυριών παραμένει και ως ισχυρή φωνολογική παρακαταθήκη.
Συζήτησα με πρόσωπα της υπαίθρου, στα οποία η καθημερινή και συνηθισμένη μορφή επικοινωνίας τους με συγχωριανούς, και όχι μόνον, περιείχε μαντινάδες και πλούσιο μεταφορικό λόγο. Στόχος μου ήταν η συμπερίληψη πρωτογενούς λαογραφικού υλικού και έτσι κατέγραψα, εκτός των επιμέρους στοιχείων, και δυο αθησαύριστες συλλογές με
κρητικά δίστιχα, τις οποίες και παραθέτω σε Παράρτημα της παρούσας έκδοσης. Στις συλλογές αυτές αντικατοπτρίζεται η παραδοσιακή ζωή της κρητικής κοινότητας, γεγονός το οποίο μπορεί να προσφέρει σημαντικά νέα στοιχεία στη μελέτη των κρητικών διστίχων.
Κατά την ερευνητική μου προσπάθεια ηχογραφούσα σχεδόν όλες τις συνομιλίες με τους φορείς της κρητικής μας παράδοσης, ώστε να υπάρχει και σε ψηφιακή ηχητική μορφή η καταγραφή σχετικών πληροφοριών. Θεωρώ χρέος μου να τους ευχαριστήσω όλους ονομαστικά: τον Μιχάλη Στεφανάκη, Γιώργη Καράτζη, Αριστείδη Χαιρέτη, Δημήτρη Παπαματθαιάκη (Σκαρβελά), Λουδοβίκο των Ανωγείων, Μήτσο Σταυρακάκη, Μανόλη Βάρδα, τους Γιώργο και Μανωλίτσα Παναγιωτάκη, Γιάννη και Ράνια Μαρουκλή, Μανόλη και
Μαρίκα Καρυωτάκη, Μαρία Παπαμαστοράκη, Χρυσάνθη Σπανάκη, Κυριακή Παπαμαστοράκη, Μαρία Πλατζουνάκη-Παπαμαστοράκη, Νίκο Κόμη, Μανόλη Στρατάκη, Δημήτρη Τζαβλάκη, Μαίρη Κονσολάκη, Ελίνα Κονσολάκη-Αγγουριδάκη, Γιώργο Ραπτάκη, Μύρωνα Κουτρουμπάκη, τον Μ. Κουσκουμπεκάκη, μα και όσους μας έχουν γεμίσει την ψυχή με
πηγαίο κρητικό ποιητικό λόγο.
Κατά τη διάρκεια της πορείας της διδακτορικής μου διατριβής, πέρα από τις δυσκολίες, ευτύχησα να καταγράψω και να μελετήσω λόγο δραστικό, συναισθηματικά φορτισμένο και γεμάτο με παραστατικές εικόνες. Την ώρα αυτή θέλω να φέρω, έστω με τα φτερά της σκέψης,μπροστά μας, μιαν εικόνα – έτσι σαν πειραματισμό in vivo – έναν αρχαίο
επιγραμματοποιό της ελληνιστικής εποχής και έναν παλιό Kρητικό ποιητή-μαντιναδολόγο να βιώνουν μαζί μιαν ανθρώπινη, φορτισμένη συναισθηματικά, στιγμή  καθημερινότητας, μα στις ίδιες συνθήκες και χρονικές στιγμές. Ωστόσο, για τη χρήση των επικοινωνιακών εκφραστικών τρόπων τους, δεν νομίζω να χρειάζονταν κάποιες
διευκρινίσεις, θεωρητικές ή ιδεολογικές, αφού και οι δύο θα είχαν πολύ κοντά τους την προφορική ποιητική χρήση του λόγου, που δεν απαιτεί την ανάλυση του γραπτού, αλλά την παράσταση, το συναίσθημα και τη ματιά, που εκπορεύεται από την ψυχή. Θα είχαν μια στιγμή παράλληλης δημιουργίας, αφού με τα κοινά διαχρονικά «σημασιακά
και διανοητικά τους εργαλεία» και το κοινό προγονικό «πολιτισμικό περιβάλλον», το πιθανότερο να παρήγαγαν και να απέδιδαν το ίδιο νοηματικό και αισθητικό αποτέλεσμα, φανερώνοντας τη συνέχεια και την αντοχή της ποιητικής μας παράδοσης. Κι αλήθεια, η παραπάνω εικόνα λειτουργούσε μέσα μου, μεταφορικά, θέτοντας ερωτήματα
σε πολλά επίπεδα σύγκρισης, ανάμεσα στην τέχνη του αρχαίου επιγραμματοποιού και του Kρητικού ποιητή-μαντιναδολόγου. Διαπνέει την παρούσα εργασία, μιας και ο στόχος ήταν εξαρχής η αναζήτηση των κοινών «προφορικών πυρήνων» επιγράμματος και κρητικών διστίχων.

Αταλάντη Μιχελογιαννάκη-Καραβελάκη

Επιπλέον πληροφορίες

True-False

No

Αξιολογήσεις

Δεν υπάρχει καμία αξιολόγηση ακόμη.

Δώστε πρώτος μία αξιολόγηση “Μελέτες στο Δίστιχο Κρητική Μαντινάδα και Αρχαίο Επίγραμμα”

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.